Αρχικά ξεκίνησε ως χώρος για "Αταξινόμητες σκέψεις για διάφορα επίκαιρα και μη ζήτηματα" για να καταλήξει τελικά σε cine-blog του οποίου όλα τα post, πρόσφατα και μη, είναι διαρκώς ανοιχτά και δεκτικά σχολίων. Be my guest!

15/11/07

Lions for Lambs

(Lions for Lambs, Σκην. Robert Redford, 2007)
Η ταινία του Robert Redford εκτυλίσσεται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο σε τρία παράλληλα μέρη. Στο πρώτο τμήμα ένας φιλόδοξος ρεπουμπλικάνος γερουσιαστής παρουσιάζει σε μια δημοσιογράφο με προοδευτικά υποτίθεται εχέγγυα το καινούργιο στρατηγικό του σχέδιο για την πάταξη της τρομοκρατίας. Στο δεύτερο τμήμα της ταινίας παρουσιάζεται η ταυτόχρονη εκκίνηση του σχεδίου του και οι συνέπειες που έχει αυτό σε δύο εθελοντές στρατιώτες. Στο τρίτο μέρος παρουσιάζεται η στιχομυθία του καθηγητή των δύο εθελοντών με έναν απογοητευμένο από τις σπουδές του φοιτητή που έχει υιοθετήσει μια κυνική και αδιάφορη στάση απέναντι στα πολιτικά δρώμενα.
Μέσω αυτής της δομής, η ταινία επιδιώκει να αναδείξει πόσο εύκολα το πολιτικοστρατιωτικό κατεστημένο, εκμεταλλευόμενο τον καιροσκοπισμό και την διαπλοκή των ΜΜΕ σε συνδυασμό με την περιρρέουσα απάθεια της απολιτικής κοινής γνώμης και τον παροπλισμό, αν όχι συνενοχή, της γενιάς των πάλαι ποτέ αμφισβητιών των 60s, καταφέρνει να υλοποιεί οποιοδήποτε παρανοϊκό σχέδιο σκαρφιστεί για την βραχυπρόθεσμη εξυπηρέτηση των οικονομικών του συμφερόντων και τη μακροπρόθεσμη εδραίωση της ιδεολογικής και πολιτικής του ηγεμονίας. Μήνυμα που σίγουρα δεν συναντάς στη μέση ταινία του Hollywood, ούτε και στις περισσότερες ανεξάρτητες παραγωγές που αποτελούν την άλλη όψη του ιδεολογικού κομφορμισμού.
Ο τρόπος όμως υλοποίησης του εγχειρήματος εγείρει πολλά ερωτηματικά στον λιγότερο ευπειθή θεατή, ο οποίος θεωρητικά αποτελεί και τον κύριο στόχο της ταινίας. Προσπερνάμε το στοιχειώδες του πως ένα γεράκι αποφασίζει να σφυρίξει το σχέδιό του σε μια αντίπαλο ιδεολογικά δημοσιογράφο που ούτε ιδιαίτερη δύναμη έχει, ούτε κάποιο μεγάλο όνομα , εκτός αν αποφάσισε να κάνει μια, άκρως επικίνδυνη για την καριέρα του, επίδειξη ισχύος (το ελληνικό ανάλογο θα ήταν ο Καραμανλής να αποκάλυπτε τα σχέδια του στον Πρετεντέρη σε κατ΄ ιδίαν συνάντηση). Είναι πασιφανές ότι σήμερα ο δημοσιογράφος ως μονάδα είναι εντελώς ασήμαντος, την όποια ισχύ του την αποκτά από το μέσο που εργάζεται και δεδομένη της, υποχρεωτικής για την οικονομική του κερδοφορία, συνεργασίας αυτού με την κεντρική πολιτική εξουσία, είναι κάπως άστοχος ο καταλογισμός ατομικής ευθύνης για ιδεολογικό κομφορμισμό στο γρανάζι αντί του συστήματος. Η παρουσίαση του σχεδίου δεν ξεφεύγει από την ανακύκλωση των γνωστών κοινοτοπιών περί ανάγκης ταχείας εξουδετέρωσης του εχθρού και ουδεμία φορά η δημοσιογράφος κάνει μια ερώτηση ικανή να μην εγείρει μια μη τετριμμένη απάντηση. Τουλάχιστον ο Cruise δίνει την μοναδική ερμηνεία της ταινίας και καταφέρνει, τουλάχιστον, να κάνει απολαυστική αυτήν την ιδεολογική μονομέρεια.
Το δεύτερο μέλος είναι εντελώς πλαδαρό και κακοσκηνοθετημένο. Θυμίζει περισσότερο video-game παρά αναπαράσταση μάχης της οποίας η έκβαση είναι αδιάφορη, καθώς η ταινία δεν κατάφερε να αναπτύξει δραματουργικά τους χαρακτήρες που συμμετέχουν και ως εκ τούτου δεν έχει αναπτυχθεί από την πλευρά του θεατή ουδεμία έννοια για την τύχη τους. Υπάρχει μόνο για να δώσει κάποια βαρύτητα στο ασαφές τρίτο μέρος όπου ουδέποτε γίνεται πιστευτή η αιτία που δύο λαμπρά, υποτίθεται, αστέρια του κολεγίου κατατάσσονται στον Αμερικανικό Στρατό δήθεν για να αποδείξουν εμπράκτως τις δεσμεύσεις τους. Εκτός από το ενδεχόμενο της αιφνίδιας βλακείας (όπως του Ron Kovic ), κανένα άλλος σοβαρός λόγος για την στάση τους δεν παρουσιάζεται, καθώς κυρίως το μέρος αυτό αναλώνεται στην ανούσια στιχομυθία του Redford με έναν χαζοβιόλη φοιτητή του που συμπεριφέρεται σαν να απέδρασε από κάποιο αμερικάνικο σήριαλ τύπου Beverly Hills. Η απάθεια και η απολιτικοποίηση της νέας γενιάς που βρίσκεται εγκλωβισμένη σε ένα κουβούκλιο αυνανισμού ειναι ασφαλώς ένα καίριο θέμα, ο τρόπος αντιμετώπισης είναι το λιγότερο αφελής και επιδερμικός.
Ο αείμνηστος Stanley Kubrick προλογίζοντας είχε γράψει με αφορμή το Δεκάλογο του Kieslowski μεταξύ άλλων τα εξής:
....Krzysztof Kieslowski and his co-author, Krzysztof Piesiewicz, it should not be out of place to observe that they have the very rare ability to dramatize their ideas rather than just talking about them. By making their points through the dramatic action of the story they gain the added power of allowing the audience to discover what's really going on rather than being told. They do this with such dazzling skill, you never see the ideas coming and don't realize until much later how profoundly they have reached your heart.
H αποτυχία της ταινίας του Robert Redford έγκειται κυρίως στο ότι ουδέποτε δραματοποιεί τις ιδέες του, ούτε καν καταφέρνει να δώσει μια στοιχειώδη χαρακτηρολογία πέρα από την περσόνα των ηθοποιών του. Όλα πρέπει να τα θεωρήσουμε δεδομένα επειδή ελέχθησαν (π.χ. η εξυπνάδα και το ταλέντο του αυτάρεσκου φοιτητή θεωρείται δεδομένη, αν και τον βλέπουμε να εκτοξεύει κυρίως εξυπνακίστικες σαχλαμάρες), καθώς τίποτα δεν εισχώρησε στη δραματουργία της ταινίας. ¨Ολα είναι τόσο προγραμματικά που εν τέλει καταντούν αναιμικά. Είναι κρίμα που η περισσότερο πολιτική ταινία του Robert Redford αποτελεί συνάμα και το καλλιτεχνικό ναδίρ του.

8 σχόλια:

theachilles είπε...

Γεια σου Γιώργο. Γράφω καθυστερημένα, αφενός γιατί μόλις χθες είδα την ταινία, αφετέρου για να μάθω για την μπλογκική σου αποχή!

Δεν το περίμενα, αλλά αυτός ο Redford μου άρεσε. Τα προβλήματα βέβαια είναι αρκετά, ωστόσο κινηματογραφικά μιλώντας, πετυχαίνει έναν εξαιρετικό ρυθμό μέσα από τη φόρμα του απολαυστικά διαλογικού σινεμά που χάνει πόντους, όπως εύστοχα, αναφέρεις μόνο στο κομμάτι της στρατιωτικής επιχείρησης. Εκτιμώ το ότι ο Redford επιλέγει έναν μάλλον δύσκολο τρόπο για να περάσει το μήνυμά του. Διαφωνεί με τους δύο εθελοντές στρατιώτες και τη θέση με την οποία τάχθηκαν, συμφωνεί όμως απόλυτα με την μη παθητική στάση τους. Η απάθεια είναι το μεγάλο πρόβλημα και η απειλή έρχεται από τον ακραίο διαχωρισμό φιλοσοφίας/θεωρίας και πράξης. Πρέπει να συμμετέχεις και να αντιδράσεις ενεργά λέει στον αμερικανό πολίτη ο σκηνοθέτης, αλλά όχι σαν το λιοντάρι που βρίσκεται στην υπηρεσία αμνών. Και εδώ αρχίζει τους εύκολους συναισθηματισμούς, εξυμννώντας την ανδρεία του αμερικανού στρατιώτη και πέφτουν και λίγα δάκρυα από την μονίμως υπερβολική τελευταία Meryl Streep. Δικαιολογώ τις επιλογές αυτές γιατί ο Redford είναι αρκετά έξυπνος ώστε να ξέρει ότι για να πείσει τους συμπατριώτες του, η επίκληση στο συναίσθημα είναι αναγκαία. Ωστόσο, ούτε είμαι αισιόδοξος για την ευστοχία του, ούτε και θα με χαλούσε μία πιο τολμηρή δραματουργικά εξέλιξη. Πολύ καλοί οι Cruise και Redford.

mpoukatsas είπε...

Φίλε μου, ευχαριστώ πολύ για το ενδιαφέρον και το περιεκτικότατο σχόλιο σου που με βγάζουν από την προσωπική μου ομίχλη.

Πιστεύω ότι για να λειτουργήσει η αντιδιαστολή της απάθειας του φοιτητή με την αυταπάτη των εθελοντών στρατιωτών, θα έπρεπε να υπάρχει μια στοιχειώδης, όχι μόνο σε επίπεδο δραματουργίας, αιτιολόγηση των κινήτρων και των δύο πλευρών, πόσο μάλλον όταν πρόκειται για καθαρά διαλογικό σινεμά που προσφέρεται για αντιπαραθέσεις ιδεών και στάσεων. Δυστυχώς, μια τέτοια διάσταση λείπει από την ταινία που καταφεύγει σε κραυγαλέες σχηματοποιήσεις (στις οποίες εντάσσεται και η γκροτέσκα ερμηνεία της Meryl Streep)και εν τέλει στον εύκολο συναισθηματισμό προκειμένου να περάσει το διόλου ευκαταφρόνητο και αρκετά τολμηρό μηνυμά της.

Ilias Dimopoulos είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
Ilias Dimopoulos είπε...
Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από τον συντάκτη.
Ilias Dimopoulos είπε...

Αυτονόητο πως θα ήθελα να απέχω τέτοιων κειμένων, λόγω απολυτότητας έκφρασης και φραγής ιδεολογικής(με την πιο καθαρή έννοια αυτό) - αλλά και γνωμοδοτικής! - διεξόδου.

Αν δεν ήταν για το σχόλιο του Αχιλλέα θα παρέμενα παρατηρητής. Απλώς Αχιλλέα μου, πως είναι να δυνατόν να μην διεπίστωσες πως η Streep δεν κλαίει για "πατριωτικούς" λόγους; Για την δική της έκπτωση κλαίει ("γκροτέσκα", όπως φαίνεται στον Γιώργο, αλλά τι να κάνουμε...)

Επιπλέον θα ήταν άτοπο να μην εξυμνηθεί η ανδρεία του στρατιώτη (η "σημαία" είναι, βεβαίως, ευκαιριακή) σε μια ταινία με αυτόν τον τίτλο...

mpoukatsas είπε...

Aναρωτιέμαι κατά πόσο ήταν αδύνατον να παρουσιαστεί με έναν εμμέσως κριτικό τρόπο, ακόμη και από το υποταγμένο ΜΜΕ της Meryl, το άκρως πολεμοκάπηλο νέο δόγμα του φιλαρχου Cruise. Ένας δημοσιογράφος με κάποια οντότητα θα μπορούσε να βρει τρόπους να το κάνει (περί πολέμου του Iraq υπήρχαν το 2003 επιφυλακτικά άρθρα ακόμα και στους Financial Times ). Η Meryl σηκώνοντας τα χέρια ψηλά αποδεικνύει ότι μάλλον περισσότερο πρόκειται περί συμβιβασμένης δημοσιογραφικής μετριότητας παρά επιφανούς δημοσιογραφικής πένας, άξιας της προσοχής και του χρόνου ενός πρώτης γραμμής γερουσιαστού.

Ilias Dimopoulos είπε...

Μα βρε συ Γιώργο περί αυτού ακριβώς πρόκειται!
Αν δεν ήταν μια τέως σοβαρή νυν ξεπουλημένη ψευτοπροοδευτική δημοσιογράφος δεν θα την ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΣΕ για να περάσει πειστικά την πολιτική του.

Για κάποιο λόγο η Κριτική ήθελε έναν αντίλογο στον ρεπουμπλικάνο (ίσως και γιατί ο Cruise παίζει τόσο ωραιοπαθώς άψογα...) και ξεχνά πως ο Redford και η ιστορία μιλούν για κάτι εντελώς διαφορετικό: Για την ελλειμματικότητα και την αναξιοπιστία των θεωρητικών εκφραστών του (αναμφισβήτητου) δικαίου.

mpoukatsas είπε...

Φίλε μου, συμφωνώ με το συμπέρασμά σου, εξάλλου μια από τις ενστάσεις μου στο κειμενό μου ήταν ακριβώς αυτή. Εφόσον δεν πρόκειται για ταινία χαρακτήρων, ώστε να μας ενδιαφέρει η ιδεολογική έκπτωση και ο καριερίστικος αριβισμός της ξοφλημένης Streep, παρά για ταινία ιδεολογικής αντιπαράθεσης και συνειδησιακής αφύπνισης, κατά πόσο εξυπηρετεί τη διαλεκτική της ταινίας να τοποθετεί ως "αντίπαλον δέος" της κυρίαρχης θέσης έναν σάκο του box; Πιστεύω ότι η ταινία θα κέρδιζε δείχνοντας ότι μια αντίπαλη δυναμική (που υπάρχει) είναι εξίσου εφικτή (και όχι μόνο από τους νέους), άσχετα αν τελικά ηττάται λόγω παντοδυναμίας του κατεστημένου (και τα αίτια της ήττας δεν περιορίζονται στον συμβιβασμό μονάδων σαν την Streep). Βέβαια θα μιλάγαμε τότε για άλλη ταινία, αλλά αυτή η μονομέρεια και η μεταφυσικής τάξεως πίστη στη νέα γενιά εγείρει από τη μεριά μου πολλές ενστάσεις (πέρα από τις καλλιτεχνικές αντιρρήσεις που είναι και οι βασικότερες καθώς μου αρέσει να διαφωνώ με εύστοχες κινηματογραφικά ταινίες)